ดีท็อกซ์คืออะไร? ร่างกายกำจัดของเสียเองอย่างไร และเราช่วยดูแลได้อย่างไร

ทุกครั้งที่เราหายใจออก เข้าห้องน้ำ หรือขับถ่าย ร่างกายกำลังขับของเสียออกคนละแบบ ของเสียแต่ละชนิดมีทางออกต่างกัน ขึ้นอยู่กับว่าร่างกายจัดการกับสารนั้นอย่างไร

• ทางปัสสาวะ ไตกรองเลือดและขับของเสียที่ละลายในน้ำ เช่น ยูเรีย ออกไปพร้อมกับน้ำส่วนเกินในรูปของปัสสาวะ

• ทางอุจจาระ ตับส่งของเสียบางชนิดลงสู่น้ำดี เช่น บิลิรูบินที่เกิดจากการสลายเม็ดเลือดแดง น้ำดีไหลเข้าสู่ลำไส้ และสารที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงของบิลิรูบินจะถูกขับออกมากับอุจจาระ ซึ่งมีส่วนทำให้อุจจาระมีสีน้ำตาล

• ทางลมหายใจ เซลล์สร้างคาร์บอนไดออกไซด์ขณะใช้พลังงาน เลือดจะพาคาร์บอนไดออกไซด์ไปยังปอด แล้วเราขับออกทุกครั้งที่หายใจออก

แล้ว เหงื่อ ล่ะ? เหงื่อมีน้ำ เกลือแร่ และสารอื่น ๆ ในปริมาณเล็กน้อย หน้าที่หลักของเหงื่อคือช่วยระบายความร้อนเมื่อระเหยจากผิว ปริมาณเหงื่อที่เห็นจึงบอกได้ว่าร่างกายกำลังตอบสนองต่อความร้อน แต่ใช้วัดว่าขับสารที่เป็นอันตรายออกไปเท่าไรไม่ได้

ในหัวข้อก่อนหน้า เราเห็นแล้วว่าของเสียบางอย่างเกิดจากการทำงานของร่างกายเอง ในชีวิตประจำวัน เรายังอาจสัมผัสสารจากภายนอกผ่านอากาศที่หายใจ อาหารที่กิน และน้ำที่ดื่ม ตัวอย่างเหล่านี้ช่วยให้เห็นว่าคำว่า “สารพิษ” ครอบคลุมสารหลายชนิด และแต่ละชนิดมีแหล่งที่มาต่างกัน

• อากาศที่เราหายใจ เราอาจสูดฝุ่น PM2.5 จากการจราจรหรือการเผา รวมถึงสารในควันบุหรี่มือสองเมื่ออยู่ใกล้คนที่สูบบุหรี่

• อาหารที่เรากิน

  สารที่พบในอาหารมีที่มาต่างกัน เช่น ปรอทเป็นสารปนเปื้อนที่อาจสะสมในเนื้อปลาบางชนิด ปริมาณที่เราได้รับจึงขึ้นอยู่กับชนิดและปริมาณปลาที่กิน ส่วนผงชูรส สารช่วยให้ขึ้นฟู และสารกันเสีย เป็นวัตถุเจือปนที่เติมลงในอาหารบางชนิดเพื่อปรับรสชาติ เนื้อสัมผัส หรือยืดอายุการเก็บรักษา 

• น้ำที่เราดื่ม  ตะกั่วอาจปนเปื้อนในน้ำดื่มได้หากน้ำไหลผ่านท่อหรืออุปกรณ์ประปาที่มีตะกั่ว

เมื่อรู้ว่า เราสัมผัสอะไร ผ่านทางไหน มากแค่ไหน และนานเท่าไร เราก็ประเมินความเสี่ยงและลดการสัมผัสได้ตรงจุดขึ้น เช่น เลือกออกกำลังกายในอาคารในวันที่ค่าฝุ่นสูง จากตรงนี้เราจะกลับมาดูว่า เมื่อร่างกายได้รับสารบางชนิดหรือสร้างของเสียขึ้นเอง ตับและไตมีบทบาทอย่างไรในการจัดการกับสารเหล่านั้น

ถ้าอยากเริ่มดูแลตัวเองอย่างปลอดภัย ลองเริ่มจากสิ่งที่ทำได้สม่ำเสมอในแต่ละวัน ทั้งการลดการสัมผัสสารที่อาจเป็นอันตราย และการดูแลสุขภาพของตับกับไต ซึ่งทำหน้าที่จัดการสารและขับของเสียอยู่แล้วทุกวัน

• ลดการสัมผัสฝุ่นและควันเท่าที่ทำได้ ในวันที่ค่าฝุ่น PM2.5 สูง ลองย้ายการเดินหรือออกกำลังกายมาไว้ในอาคาร และเลือกพื้นที่ปลอดบุหรี่เพื่อลดการสัมผัสควันมือสอง

• เลือกอาหารสดหรือผ่านการแปรรูปน้อย และใส่ใจแหล่งที่มา ในมื้อประจำวัน ลองใช้วัตถุดิบอย่างผัก ผลไม้ ไข่ และถั่วเป็นหลัก และลดความถี่ของอาหารแปรรูปสูง เวลาเลือกซื้อ ให้ดูทั้งฉลาก ผู้ผลิต และแหล่งที่มาเมื่อมีข้อมูล เพราะแม้แต่อาหารสดก็อาจมีสารปนเปื้อนบางชนิดได้ เช่น ปรอทในปลาบางชนิด การเลือกชนิดอาหารและแหล่งซื้อจึงสำคัญพอ ๆ กับการดูว่าอาหารผ่านการแปรรูปมาแค่ไหน

• ลดการดื่มแอลกอฮอล์ ถ้าดื่มอยู่ ลองเริ่มจากลดปริมาณหรือความถี่ที่ดื่ม เพื่อช่วยลดความเสี่ยงที่แอลกอฮอล์จะทำให้ตับเสียหายในระยะยาว

• ดื่มน้ำให้เพียงพอ ไตใช้น้ำในการสร้างปัสสาวะและช่วยปรับสมดุลของเหลวในร่างกาย ในวันที่อากาศร้อนหรือเสียเหงื่อมาก ความต้องการน้ำของเราก็อาจเพิ่มขึ้น

• ขยับร่างกายเป็นประจำ การเดินหรือกิจกรรมที่ทำได้ต่อเนื่องเป็นส่วนหนึ่งของการดูแลความดันโลหิต ซึ่งมีความสำคัญต่อสุขภาพไตในระยะยาว

แล้วการอบตัวจนเหงื่อออกล่ะ? ที่ Destinare เราใช้ Herbal Dome หลังการนวดเดรนน้ำเหลือง มาตลอดแปดปี และจุดเริ่มต้นของลำดับนี้มาจากสิ่งที่ฉันสังเกตตอนลองอบตัวสองแบบด้วยตัวเอง